Новости Центра народного творчества «Эрэл»

Арассыыйаҕа Норуоттар Сомоҕолоһууларын, Саха сиригэр Култуура, Бүлүү улууһугар Утум, Үүнүү-сайдыы, Арыылаах нэһилиэгэр Түмсүү сылларыгар аналлаах Арыылаах нэһилиэгин Үрүҥ тунах Ыһыаҕа.

Ойор тэбэр ођо саас
Мэник-тэник сыллара,
Хас ођо аайытын
Дьоллоох буоллун өрүүтүн диэн тураммыт бүгүңңү кэлэр кэрэ кэскиллэрбит,
Аан дойдутаађы ођо көмүскэлин күнүнэн барыгытын итиитик – истиңник ис сурэхпититтэн эђэрдэлиибит!

Ыам ыйын 22 күнэ сахаларга улахан суолталаах кэм. Бу кэми сахалар кыстыгы этэҥҥэ туораан, саҥа дьылы көрсөр күннэринэн ааҕаллара. Оттон христианскай халандаарынан Ньукуолун күнэ диэн аатырар эбит. Итэҕэл быһыытынан бу күн үрдүкү Айыылартан Иэйэхсит Хотун сиргэ түһэр, ол иһин Иэйэхсит Хотуну көрсүү сиэрэ-туома ыытыллара. Ол иһин өбүгэлэрбит айылҕаҕа тахсан сир-дойду иччитин Аан Алахчын Хотуну алҕаан, ытыктаан хатыҥ маска салама ыйыыллар.
Ол курдук Арыылаах нэһилиэгэр ыам ыйын 22 күнүгэр Аҕам саастаахтарга аналлаах айылҕаҕа тахсыы тэрээһинэ буолан ааста.
Нэһилиэкпит байанайдаах эр дьоно сибиэһэй кус аҕалбыттарын «Эрэл» норуот айымньытын киинин үлэһиттэрэ мииннээн Аҕам саастаахтары күндүлээтилэр.
Өбүгэ сиэрин-туомун тутуһан хатыҥ аттыгар кырыска күн хаамыытынан алаадьыны төгүрүччү тэлгэттилэр, эбэни күндүлээтилэр.

Аар хатыҥҥа салама ыйаатылар, оонньоон-көрүлээн бэртээхэй сынньалаҥы ыыттылар.

Советскай Союз Геройа Николай Саввич Степанов төрөөбүт күнүгэр сыл ахсын мустан Н.С.Степанов аатынан Бүлүү 3 нүөмэрдээх оскуолата, ыаллыы сытар Дьөккөн, Тааһаҕар уонна Хампа оскуолатын үөрэнээччилэрэ, доруобуйаны тупсарар «Чэбдигирии» спортивнай түмсүү, олохтоохтор «Герой күнэ» диэн ааттаах тэрээhини ыытабыт. Герой аатынан скверга сибэкки дьөрбөтүн ууран, Герой олоҕуттан историятын сырдатан оҕолорго кэпсээн баран төрөөбүт алааһыгар Чолбоохойго диэри үөрэнээччилэр сүүрүүннэн баран кэллилэр. Онтон «Чэбдигирии» спортивнай түмсүүбүт «Эрэл» норуот айымньытын киинин үлэһиттэрин кытары тиийэн Николай Саввич Степановы ахтан санаан кэпсэтэн, ону кытары айылҕаҕа тахсыбычча оонньоон, сэргэхсийэн кэллибит.

Уңуођа эргиллэн мыраамар бюст турар,
Үрүң күн тахсыытын утары одуулуур.
Сулустаах түөһүгэр бигэнэн сандаарар
Сарсыарда сардаңа чађыла суһумнуур.
Төрөөбүт дойдугар төрөөбүт алааскар
Өйдөбүнньүк бэлиэ аатын ааттанар.
Төрөөбүт дойдуң алааһың иһигэр
Герою ааттатар уулусса улаатар.

Муус устар 27 күнүгэр Арыылаах нэһилиэгин дьоно-сэргэтэ, тэрилтэ үлэһиттэрэ, Хампа оскуолатын оҕолорун, үлэһиттэрин кытта Саха Республикатын күнүн сахалыы таҥастаах сэлэлии хааман арыйдылар. Тэрээһин үөрүүлээх чааһын Бүлүү улууһун баһылыгын социальнай политикаҕа солбуйааччыта Александр Игоревич Комаров эҕэрдэ тылынан арыйда. Маны таһынан бэйэлэрин эҕэрдэ тылларын эттилэр Арыылаах нэһилиэгин баһылыгын солбуйааччыта Савва Петрович Иванов, Бүлүү улууһун депутата Прокопий Александрович Захаров, оскуола директора Юлиана Николаевна Евелева. Орто Бүлүү оскуолатыттан үөрэнэн тахсыбыт чаҕылхай ыччаппыт, чулуу киһибит Степан Филиппович Гоголев сырдык мөссүөнүгэр, сүгүрүйэн туран, гирлянда уонна сибэкки дьөрбөтүн уурдулар Үөрүүлээх тэрээһин, саха омук саамай тэнийбит, дьону түмэр биир бастыҥ үҥкүүтүнэн оһуохайынан түмүктэннэ. Түгэнинэн туһанан Арыылаах нэһилиэгин дьонугар-сэргэтигэр, туох баар тэрилтэ үлэһиттэригэр С.Ф. Гоголев аатынан Хампа орто оскуолатын аатыттан барҕа махталбын биллэрэбин. Ю.Н.Евелева 27.04.2026 Видиеоператор Павлова Ф.С.

Саха Өрөспүүбүлүкэтин норуот уус-уран айымньытыгар кылаатын иһин бэлиэ хаһаайына Николаев Аркадий Игнатьевич - Кулууп Аркадийа 80 сааһыгар аналлаах “Дьүрүһүй байааным” байаанынан уонна гитараннан аһаҕас ырыа күрэҕэ муус устар 11 күнүгэр Арыылаах нэһилиэгэр буолан ааста. 18 араас нэһилиэктэн кыттааччылар, олор истэригэр улуус кыайыылаахтара, Гран При хаһаайыннара кытыннылар. Аркадий Игнатьевич Кулууп Аркадийын аатын үйэтитэр сыаллаах тэрээһини биир дойдулаахпыт Егор Егорович Евдокимов көҕүлээн, нэһилиэк дьаһалтата, тэрилтэлэрэ, олохтоохтор, Аркадий Игнатьевич аймахтара, табаарыстара, кылааһынньыктара, кулууп үлэһиттэрэ тэрийэн ыыттылар. Күрэх быыһыгар Аркадий Игнатьевич Кулууп Аркадийын доҕотторо, үөрэппит оҕолоро, үөлээннээхтэрэ, аймахтара бэйэлэрин ылбаҕай ырыаларынан тэрээһини киэргэттилэр. “Чэбдигирии” доруобайаны тубуһуннарар түмсүү салайааччыта Вера Себастьяновна Васильева Аркадий Игнатьевичка аналлаах выставка оҥорон, ыалдьыттары, көрөөччүлэри сөхтөрдө. “Дьүрүһүй байааным” байаанынан уонна гитараннан аһаҕас ырыа күрэҕигэр Кылаан Чыпчаал байаанынан ырыа күрэҕин кыайыылааҕынан буолла Бөтүҥ нэһилиэгиттэн Иванов Николай, 50.000 тыһ. анал бирииһи тутуордулар Аркадий Игнатьевич балтылара Екатерина Афанасьевна, Наталья Петровна, Александра Афанасьевна уонна кинилэр оҕолоро, сиэннэрэ. “Дьүрүһүй байааным” байаанынан уонна гитараннан аһаҕас ырыа күрэҕигэр Кылаан Чыпчаал гитараннан ырыа күрэҕин кыайыылааҕынан буолла Тыымпыттан Федоров Василий, 50.000 тыһ. анал бирииһи тутуордулар Аркадий Игнатьевич балтыта Петрова Валентина Афанасьевна дьиэ кэргэнэ, быраата Тимофеев Юрий Афанасьевич уонна үлэлээбит кулууба. Олохтоох дьаһалта, «Эрэл» НАК коллективатара бу улахан тэрээһиҥҥэ спонсордаабыт, күүс-көмө буолбут дьоммутугар махталларын тириэрдэллэр. Хаартыскаҕа түһэрдэ, видеоҕа уһулла Фаина Павлова

Ааспыт Аан дойдутааҕы Театр уонна Көр-күлүү күнүн көрсө "Сааскы дьээбэлэр" Өксөкү көр-күлүү мини-театрын айар киэһээтиттэн быһа тардыы.

«Барыта эһиэхэ ананар» нэһилиэкпит эр дьонун күүһүнэн кэрэ аҥардарга эҕэрдэ кэнсиэрт Бүгүн кулун тутар 7 күнүгэр Арыылаах нэһилиэгэр бэрт сэргэх үтүө киэһэ үүнэн ааста. Нэһилиэк эр дьонун уонна үүнэн эрэр ыччатын күүһүнэн Аан дойду дьахталларын күнүгэр анаан чаҕылхай нүөмэрдэрдээх, сибэкки дьөрбөтө уунуулаах уонна минньигэс бэлэхтээх кэнсиэрди үөрдэ – көтүтэ биир тыынынан тэрийдилэр. Нэһилиэкпит кэрэ аҥардара улаханныын, кыралыын кулууп сырдык саалатын толору мустан олорон бэркэ сэргээн, сөҕө-махтайа көрдүлэр. Сибэкки дьөрбөтө тутуурдаах, үөрэн-көтөн, сааскылыы сандааран : «Аныгыскы көрсүөххэ диэри»-дэһэн сылаас ылааҥы киэһэҕэ, сандаархай уоттардаах уулусса устунан алаһа дьиэлэрин диэки дьаарбаһа турдулар.

Арыылаах нэһилиэгэр 2026 сыл Арассыыйаҕа норуот сомоҕолоһуутун, Саха Өрөспүүбүлүкэтигэр култуура, Бүлүү улууһугар утум уонна үүнүү-сайдыы, Арыылаахпыт нэһилиэгэр түмсүү сылларын өрөгөйдөөх арыллыыта буолан ааста. Үөрүүлээх тэрээһиҥҥэ нэһилиэкпит сайдыытыгар, ыччакка патриотическай өйү-санааны иҥэриигэ үлэлэһэр туохха да тэҥнэммэт түмсүүлэрбит көрөөччү биһирэбилигэр улахан эҕэрдэ концерт оҥорон үөртүлэр. Нэһилиэк баһылыга кэлбит сыл арыллыбытынан эҕэрдэ истиҥ тыллара, түмсүүлэрбит эҕэрдэ нүөмэрдэрэ, күндү көрөөччүлэрбитигэр, истиҥ истээччилэрбитигэр концерт кыттылаахтарыгар минньигэс торт, түмсүүлэрбитигэр фуршет оҥоһуллан саҥа сыл бастакы тэрээһинэ бэрт чаҕылхайдык ааста. Арыылаахпыт нэһилиэгэр Түмсүү сыла биллэриллибитинэн, бары түмсүүлэрбитигэр баҕарабыт айар кут иэйиигэ ылларан талааҥҥыт арылла туруохтун.

Ахсынньы ый 7 күнүгэр "Үүн, сайын, тапталлаах Хампабыт!" Арыылаах нэһилиэгин 385 сыллаах үбүлүөйүнэн Бүлүү куоратын М.Н.Жирков аатынан культура дыбарыаһыгар тэрээһиннэр буолан аастылар. Нэһилиэкпит уран тарбахтаахтарын быыстапката, Улуу Кыайыы буойуннара Бүлүү улууһун Өргүөт - Арыылаах, Тоҕус - Лүксүгүн нэһилиэктэрин бэтэрээннэрэ кинигэ биһирэмэ, нэһилиэк талба талааннахтарын эҕэрдэ кэнсиэрдэ буолан ааста. Бу улахан тэрээһиҥҥэ кыттыбыт бар дьоммутугар, киирии билиэтинэн сүүйүүлээх бириистэри туруорбут эр дьоммутугар истиҥ махталбытын тириэрдэбит. Өссө да маннык биир сомоҕо буолан нэһилиэкпит туһугар тэҥҥэ үлэлиэххэ-хамсыахха.

Сэтинньи 21 күнүгэр, Арыылаах нэһилиэгэр «Эрэл» сынньалаҥ киинигэр биһиги дойдубут баай историятын арыйар «Прокопьев Иван Афанасьевич» олоҕун уонна үлэтин билиһиннэрэр «Жизнь и деятельность» кинигэ сүрэхтэниитэ буолан ааста.

Сэбиэскэй кэм: Дьоллоох оҕо саас, октябренок, пионер, төлөннөөх комсомол саастарбыт, ньиргийэр-дарбыйар параттар, кэнсиэртэр, бэстибээллэр, өрө күүрүүлээх олохпут история быыһыгар киирэн, ырааттар ыраатан, тэйэн эрэллэр.

Бүлүү биллиилээх революционердарын П.П. Харлампьевы, С.Ф. Гоголевы кытта Иван Афанасьевич, Сэбиэскэй былаас олохтонорун туһугар үлэлээбиттэрин туһунан олус күүскэ, дириҥник чинчийиллэн бу кинигэ күн сирин көрбүт.

Кылгастык кэпсиир эбит буоллахха бу кинигэни сиэнэ Прокопьева Люция Андриановна иилээн-саҕалаан, муһан-таҥан эһээтин аатын үйэтитэр сыаллаах бэчээттэтэн таһаарбыт.

Кинигэ презентациятыгар нэһилиэкпититтэн элбэх киһи Иван Афанасьевич олоҕун, үлэтин кылгастык сырдатан аастылар.

Чахчы да элбэх үлэ ыытыллыбыт, Тааһаҕар, Хампа эрэ буолбакка Орто Бүлүү туһунан история барыта тиһиллэн бэчээттэммит.

Саҥа кинигэ авторыгар Люция Андриановна Прокопьеваҕа сүҥкэн улахан үлэтэ түмүктэнэн кинигэҕэ тиһиллэн тахсыбытынан эҕэрдэ буолуохтун, махтал тылларын этэбит уонна өссө да ситиһиилэри баҕарабыт.

Нэһилиэкпит историятын үөрэтиҥ, билиҥ, сэргээҥ, кэлэр кэнэҕэски ыччаппытыгар сырдатыҥ.

Улуу Кыайыы 80 сылын уруйдуур, Арыылаах нэһилиэгэ төрүттэммитэ 385 сылын айхаллыыр «Үүн, сайын, тапталлаах Хампабыт!» тэрилтэлэр икки ардыларыгар фестивальга "Кэнчээри ыччаппыт кэскилэ кэҥээтин" "Кэскил" оҕо уһуйаанын уонна баһаарынай чаас коллективтарын кэнсиэрэ.

Улуу Кыайыы 80 сылын уруйдуур, Арыылаах нэһилиэгэ төрүттэммитэ 385 сылын айхаллыыр «Үүн, сайын, тапталлаах Хампабыт!» тэрилтэлэр икки ардыларыгар фестивальга "Дойдум мүөттээх салгына" "Орто-Бүлүү" сельпо уонна олох-дьаһах коммунальнай тэрилтэ Хампатааҕы учаастагын коллективтарын кэнсиэрэ.

Улуу Кыайыы 80 сылын уруйдуур, Арыылаах нэһилиэгэ төрүттэммитэ 385 сылын айхаллыыр «Үүн, сайын, тапталлаах Хампабыт!» тэрилтэлэр икки ардыларыгар фестивальга "Көрөөччүгэ махтанан" Олохтоох дьаһалта уонна холбоһук кыра тэрилтэлэр кэнсиэртэрэ.

Улуу Кыайыы 80 сылын уруйдуур, Арыылаах нэһилиэгэ төрүттэммитэ 385 сылын айхаллыыр «Үүн, сайын, тапталлаах Хампабыт!» тэрилтэлэр икки ардыларыгар фестивальга "Сайда тур, үүнэ тур, чэчирээ, тапталлаах Арыылаах эбэбит!" Степан Филиппович Гоголев аатынан Хампа орто оскуолатын коллективын кэнсиэрэ

Арыылаах нэһилиэгэр аҕам саастаахтар декадалара ааспыт нэдиэлэҕэ буолан ааста. Ветераннарга тэрилтэлэр күһүҥҥү субуотунньуктары оҥордулар. Нэдиэлэни сэргэх сэрээккэннэн саҕалаатыбыт, гипсэннэн араас оҥоһуктарга, сахалыы симэх оҥоһуктарга биир дойдулаахпыт Мария Константинова кэлэн маастар кылаастары оҥордо, Хампа-Синема кинотеатрбытыгар былыргы киинэлэри көрдөрөммүт, остуол оонньууларын тэрийэммит аҕам саастаахтары аралдьытыы буолла. Декаданы түмүктүүр тэрээһиннэ "Эбээм, эһэээм оҥоһуга" диэн оҥоһук күрэҕэ буолла, минньигэс астаах, итии чэйдээх сандалы тула олорон ирэ-хоро кэпсэтэн эҕэрдэ концерды көрдүлэр уонна көрдөөх оонньууларынан, оһуохайынан күммүтүн түмүктээтибит. Нина Тимофеевна махтал тыллара: Үтүө үгэһи салҕаан. Киһи үөрүөн санаата көтөҕүллүүөн курдук сыл аайы үтүө дьыаланы салҕаан урут үлэлээбит тэрилтэбит коллектива түмсүүлээхтик Аҕа саастаах дьонугар болҕомто ууралларыттан олус үөрэбит. Быйыл 33 сылын сезоннарыгар кулууппут коллектива син биир тэрээһиннээхтик кырдьҕастарын үөрдэн дьиэлэригэр сылдьан ис сүрэхтэн эҕэрдэлээтилэр.Бырааһынньыгынан сэмэй бэлэхтэрин,минньигэс аһылыктарынан күндүлээтилэр.Саастаах дьоҥҥо туһуламмыт хамсааһыны киһи эрэ сэргиир.Маннык хамсааһын тэрилтэлэринэн барара,ыччаты кытта ыкса сибээһи олохтууллара киһини үөрдэр эрэ. Амарах санааҕытын ыһыктымаҥ,уустук кэмнэргэ дьонноох сэргэлээх буолан өлөн охтон биэриэхпит суоҕа диэн сарсыҥҥыга эрэллээхпит. Кулууп коллективыгар директор Уваровскай Я.Е.барҕа Махталбытын тиэрдэбит.Үлэҕитигэр ситиһиини,сырдык санааттан болҕомтоҕут уон оччонон эргиллиэҕэр эрэллээхпит. Чэгиэн доруобай сылдьыҥ!!! Ветераннаргыт. 2025 сыл.

Федорова (Иванова) Александра Саввична

1931-1986

          Иванова Александра Саввична Бүлүү оройуонугар Арыылаах нэһилиэгэр күн сирин көрбүтэ. Кини ийэтэ Николаева Прасковья Васильевна Хампаттан төрүттээх. Аҕата Иванов Савва Иннокентьевич, Хампа Арҕаа Өргүөт олохтооҕо. Савва Иннокентьевич бастакы кэргэнэ өлөн 6 оҕолоох, огдообо хаалан иккиһин Прасковья Васильевнаны кэргэн ылан үс оҕоломмута. Онон Ивановтар холбоон 9 оҕолоохторо. Александра аҕатынан эһэтэ Иннокентий Иванов-Баккан оҕонньор кэпсээҥҥэ киирбит күүстээх киһи этэ.

Александра үс убайдара ини-бии Трофим 1, Трофим 11 уонна Григорий Ивановтар Аҕа дойду уоттаах сэриитигэр ыҥырыллан барбыттара уонна сэрииттэн төннүбэтэхтэрэ. Үс бырааттыы Ивановтарга анаан биир дойдулахтара Хампаҕа Күтүр өтөҕөр өйдөбүнньүк бэлиэ туруорбуттара.

Александра колхозка, онтон «Орто Бүлүү» совхоз Хампатааҕы отделениятыгар үйэтин тухары ыанньыксытынан үлэлээбитэ. Үлэлии сылдьан Хампаттан төрүттээх, Бүлүү куоратыгар үөскээбит Федоров Василий Григорьевичка кэргэн тахсыбыта. Баһылай уус талааннааҕа, кини сатаабата суоҕа, саппыкыны кытта оҥороро. Ол иһин дьон сэргэ таптаан «Тутуу Бааска» диэн ааттыыллара. Элбэх оҕолоох, сүөһүлээх-астаах ыал ийэтэ сарсыарда эрдэ туран, киэһэ хойут утуйан төһөлөөх сылайара буолуой? Киирбит-тахсыбыт киһини ыалдьыты барыларын үүттээх, хойуу чээйинэн күндүлээн, сэһэргэһэн, үөрэн-көтөн атаарара. Кини хаһан да сылайарын биллэрбэккэ наар сырдыгы-кэрэни ыралыыр, олоххо тардыһыылаах кэрэ киһи этэ.

Александра Саввичнаҕа 10 оҕону төрөппүтүн, ииппитин иһин ССРС үрдүкү сэбиэтин президиумун ыйааҕынан 1977 сыллаахха кулун тутар үһүс күнүгэр «Герой ийэ» бочуоттаах аата иҥэриллибитэ. Элбэх оҕолоох ыал ийэтэ Александра Саввична 1986 сыллаахха эмискэ ыалдьан орто дойдуттан барбыта. Кэргэнэ Василий Григорьевич кини кэнниттэн уһаабатаҕа. Кинилэр олохторун оҕолоро, сиэннэрэ, хос сиэннэрэ, хос, хос сиэннэрэ салгыыллар, утум салҕанар.