Новости Центра народного творчества «Эрэл»

Советскай Союз Геройа Николай Саввич Степанов төрөөбүт күнүгэр сыл ахсын мустан Н.С.Степанов аатынан Бүлүү 3 нүөмэрдээх оскуолата, ыаллыы сытар Дьөккөн, Тааһаҕар уонна Хампа оскуолатын үөрэнээччилэрэ, доруобуйаны тупсарар «Чэбдигирии» спортивнай түмсүү, олохтоохтор «Герой күнэ» диэн ааттаах тэрээhини ыытабыт. Герой аатынан скверга сибэкки дьөрбөтүн ууран, Герой олоҕуттан историятын сырдатан оҕолорго кэпсээн баран төрөөбүт алааһыгар Чолбоохойго диэри үөрэнээччилэр сүүрүүннэн баран кэллилэр. Онтон «Чэбдигирии» спортивнай түмсүүбүт «Эрэл» норуот айымньытын киинин үлэһиттэрин кытары тиийэн Николай Саввич Степановы ахтан санаан кэпсэтэн, ону кытары айылҕаҕа тахсыбычча оонньоон, сэргэхсийэн кэллибит.

Уңуођа эргиллэн мыраамар бюст турар,
Үрүң күн тахсыытын утары одуулуур.
Сулустаах түөһүгэр бигэнэн сандаарар
Сарсыарда сардаңа чађыла суһумнуур.
Төрөөбүт дойдугар төрөөбүт алааскар
Өйдөбүнньүк бэлиэ аатын ааттанар.
Төрөөбүт дойдуң алааһың иһигэр
Герою ааттатар уулусса улаатар.

Муус устар 27 күнүгэр Арыылаах нэһилиэгин дьоно-сэргэтэ, тэрилтэ үлэһиттэрэ, Хампа оскуолатын оҕолорун, үлэһиттэрин кытта Саха Республикатын күнүн сахалыы таҥастаах сэлэлии хааман арыйдылар. Тэрээһин үөрүүлээх чааһын Бүлүү улууһун баһылыгын социальнай политикаҕа солбуйааччыта Александр Игоревич Комаров эҕэрдэ тылынан арыйда. Маны таһынан бэйэлэрин эҕэрдэ тылларын эттилэр Арыылаах нэһилиэгин баһылыгын солбуйааччыта Савва Петрович Иванов, Бүлүү улууһун депутата Прокопий Александрович Захаров, оскуола директора Юлиана Николаевна Евелева. Орто Бүлүү оскуолатыттан үөрэнэн тахсыбыт чаҕылхай ыччаппыт, чулуу киһибит Степан Филиппович Гоголев сырдык мөссүөнүгэр, сүгүрүйэн туран, гирлянда уонна сибэкки дьөрбөтүн уурдулар Үөрүүлээх тэрээһин, саха омук саамай тэнийбит, дьону түмэр биир бастыҥ үҥкүүтүнэн оһуохайынан түмүктэннэ. Түгэнинэн туһанан Арыылаах нэһилиэгин дьонугар-сэргэтигэр, туох баар тэрилтэ үлэһиттэригэр С.Ф. Гоголев аатынан Хампа орто оскуолатын аатыттан барҕа махталбын биллэрэбин. Ю.Н.Евелева 27.04.2026 Видиеоператор Павлова Ф.С.

Саха Өрөспүүбүлүкэтин норуот уус-уран айымньытыгар кылаатын иһин бэлиэ хаһаайына Николаев Аркадий Игнатьевич - Кулууп Аркадийа 80 сааһыгар аналлаах “Дьүрүһүй байааным” байаанынан уонна гитараннан аһаҕас ырыа күрэҕэ муус устар 11 күнүгэр Арыылаах нэһилиэгэр буолан ааста. 18 араас нэһилиэктэн кыттааччылар, олор истэригэр улуус кыайыылаахтара, Гран При хаһаайыннара кытыннылар. Аркадий Игнатьевич Кулууп Аркадийын аатын үйэтитэр сыаллаах тэрээһини биир дойдулаахпыт Егор Егорович Евдокимов көҕүлээн, нэһилиэк дьаһалтата, тэрилтэлэрэ, олохтоохтор, Аркадий Игнатьевич аймахтара, табаарыстара, кылааһынньыктара, кулууп үлэһиттэрэ тэрийэн ыыттылар. Күрэх быыһыгар Аркадий Игнатьевич Кулууп Аркадийын доҕотторо, үөрэппит оҕолоро, үөлээннээхтэрэ, аймахтара бэйэлэрин ылбаҕай ырыаларынан тэрээһини киэргэттилэр. “Чэбдигирии” доруобайаны тубуһуннарар түмсүү салайааччыта Вера Себастьяновна Васильева Аркадий Игнатьевичка аналлаах выставка оҥорон, ыалдьыттары, көрөөччүлэри сөхтөрдө. “Дьүрүһүй байааным” байаанынан уонна гитараннан аһаҕас ырыа күрэҕигэр Кылаан Чыпчаал байаанынан ырыа күрэҕин кыайыылааҕынан буолла Бөтүҥ нэһилиэгиттэн Иванов Николай, 50.000 тыһ. анал бирииһи тутуордулар Аркадий Игнатьевич балтылара Екатерина Афанасьевна, Наталья Петровна, Александра Афанасьевна уонна кинилэр оҕолоро, сиэннэрэ. “Дьүрүһүй байааным” байаанынан уонна гитараннан аһаҕас ырыа күрэҕигэр Кылаан Чыпчаал гитараннан ырыа күрэҕин кыайыылааҕынан буолла Тыымпыттан Федоров Василий, 50.000 тыһ. анал бирииһи тутуордулар Аркадий Игнатьевич балтыта Петрова Валентина Афанасьевна дьиэ кэргэнэ, быраата Тимофеев Юрий Афанасьевич уонна үлэлээбит кулууба. Олохтоох дьаһалта, «Эрэл» НАК коллективатара бу улахан тэрээһиҥҥэ спонсордаабыт, күүс-көмө буолбут дьоммутугар махталларын тириэрдэллэр. Хаартыскаҕа түһэрдэ, видеоҕа уһулла Фаина Павлова

Ааспыт Аан дойдутааҕы Театр уонна Көр-күлүү күнүн көрсө "Сааскы дьээбэлэр" Өксөкү көр-күлүү мини-театрын айар киэһээтиттэн быһа тардыы.

«Барыта эһиэхэ ананар» нэһилиэкпит эр дьонун күүһүнэн кэрэ аҥардарга эҕэрдэ кэнсиэрт Бүгүн кулун тутар 7 күнүгэр Арыылаах нэһилиэгэр бэрт сэргэх үтүө киэһэ үүнэн ааста. Нэһилиэк эр дьонун уонна үүнэн эрэр ыччатын күүһүнэн Аан дойду дьахталларын күнүгэр анаан чаҕылхай нүөмэрдэрдээх, сибэкки дьөрбөтө уунуулаах уонна минньигэс бэлэхтээх кэнсиэрди үөрдэ – көтүтэ биир тыынынан тэрийдилэр. Нэһилиэкпит кэрэ аҥардара улаханныын, кыралыын кулууп сырдык саалатын толору мустан олорон бэркэ сэргээн, сөҕө-махтайа көрдүлэр. Сибэкки дьөрбөтө тутуурдаах, үөрэн-көтөн, сааскылыы сандааран : «Аныгыскы көрсүөххэ диэри»-дэһэн сылаас ылааҥы киэһэҕэ, сандаархай уоттардаах уулусса устунан алаһа дьиэлэрин диэки дьаарбаһа турдулар.

Арыылаах нэһилиэгэр 2026 сыл Арассыыйаҕа норуот сомоҕолоһуутун, Саха Өрөспүүбүлүкэтигэр култуура, Бүлүү улууһугар утум уонна үүнүү-сайдыы, Арыылаахпыт нэһилиэгэр түмсүү сылларын өрөгөйдөөх арыллыыта буолан ааста. Үөрүүлээх тэрээһиҥҥэ нэһилиэкпит сайдыытыгар, ыччакка патриотическай өйү-санааны иҥэриигэ үлэлэһэр туохха да тэҥнэммэт түмсүүлэрбит көрөөччү биһирэбилигэр улахан эҕэрдэ концерт оҥорон үөртүлэр. Нэһилиэк баһылыга кэлбит сыл арыллыбытынан эҕэрдэ истиҥ тыллара, түмсүүлэрбит эҕэрдэ нүөмэрдэрэ, күндү көрөөччүлэрбитигэр, истиҥ истээччилэрбитигэр концерт кыттылаахтарыгар минньигэс торт, түмсүүлэрбитигэр фуршет оҥоһуллан саҥа сыл бастакы тэрээһинэ бэрт чаҕылхайдык ааста. Арыылаахпыт нэһилиэгэр Түмсүү сыла биллэриллибитинэн, бары түмсүүлэрбитигэр баҕарабыт айар кут иэйиигэ ылларан талааҥҥыт арылла туруохтун.

Ахсынньы ый 7 күнүгэр "Үүн, сайын, тапталлаах Хампабыт!" Арыылаах нэһилиэгин 385 сыллаах үбүлүөйүнэн Бүлүү куоратын М.Н.Жирков аатынан культура дыбарыаһыгар тэрээһиннэр буолан аастылар. Нэһилиэкпит уран тарбахтаахтарын быыстапката, Улуу Кыайыы буойуннара Бүлүү улууһун Өргүөт - Арыылаах, Тоҕус - Лүксүгүн нэһилиэктэрин бэтэрээннэрэ кинигэ биһирэмэ, нэһилиэк талба талааннахтарын эҕэрдэ кэнсиэрдэ буолан ааста. Бу улахан тэрээһиҥҥэ кыттыбыт бар дьоммутугар, киирии билиэтинэн сүүйүүлээх бириистэри туруорбут эр дьоммутугар истиҥ махталбытын тириэрдэбит. Өссө да маннык биир сомоҕо буолан нэһилиэкпит туһугар тэҥҥэ үлэлиэххэ-хамсыахха.

Сэтинньи 21 күнүгэр, Арыылаах нэһилиэгэр «Эрэл» сынньалаҥ киинигэр биһиги дойдубут баай историятын арыйар «Прокопьев Иван Афанасьевич» олоҕун уонна үлэтин билиһиннэрэр «Жизнь и деятельность» кинигэ сүрэхтэниитэ буолан ааста.

Сэбиэскэй кэм: Дьоллоох оҕо саас, октябренок, пионер, төлөннөөх комсомол саастарбыт, ньиргийэр-дарбыйар параттар, кэнсиэртэр, бэстибээллэр, өрө күүрүүлээх олохпут история быыһыгар киирэн, ырааттар ыраатан, тэйэн эрэллэр.

Бүлүү биллиилээх революционердарын П.П. Харлампьевы, С.Ф. Гоголевы кытта Иван Афанасьевич, Сэбиэскэй былаас олохтонорун туһугар үлэлээбиттэрин туһунан олус күүскэ, дириҥник чинчийиллэн бу кинигэ күн сирин көрбүт.

Кылгастык кэпсиир эбит буоллахха бу кинигэни сиэнэ Прокопьева Люция Андриановна иилээн-саҕалаан, муһан-таҥан эһээтин аатын үйэтитэр сыаллаах бэчээттэтэн таһаарбыт.

Кинигэ презентациятыгар нэһилиэкпититтэн элбэх киһи Иван Афанасьевич олоҕун, үлэтин кылгастык сырдатан аастылар.

Чахчы да элбэх үлэ ыытыллыбыт, Тааһаҕар, Хампа эрэ буолбакка Орто Бүлүү туһунан история барыта тиһиллэн бэчээттэммит.

Саҥа кинигэ авторыгар Люция Андриановна Прокопьеваҕа сүҥкэн улахан үлэтэ түмүктэнэн кинигэҕэ тиһиллэн тахсыбытынан эҕэрдэ буолуохтун, махтал тылларын этэбит уонна өссө да ситиһиилэри баҕарабыт.

Нэһилиэкпит историятын үөрэтиҥ, билиҥ, сэргээҥ, кэлэр кэнэҕэски ыччаппытыгар сырдатыҥ.

Улуу Кыайыы 80 сылын уруйдуур, Арыылаах нэһилиэгэ төрүттэммитэ 385 сылын айхаллыыр «Үүн, сайын, тапталлаах Хампабыт!» тэрилтэлэр икки ардыларыгар фестивальга "Кэнчээри ыччаппыт кэскилэ кэҥээтин" "Кэскил" оҕо уһуйаанын уонна баһаарынай чаас коллективтарын кэнсиэрэ.

Улуу Кыайыы 80 сылын уруйдуур, Арыылаах нэһилиэгэ төрүттэммитэ 385 сылын айхаллыыр «Үүн, сайын, тапталлаах Хампабыт!» тэрилтэлэр икки ардыларыгар фестивальга "Дойдум мүөттээх салгына" "Орто-Бүлүү" сельпо уонна олох-дьаһах коммунальнай тэрилтэ Хампатааҕы учаастагын коллективтарын кэнсиэрэ.

Улуу Кыайыы 80 сылын уруйдуур, Арыылаах нэһилиэгэ төрүттэммитэ 385 сылын айхаллыыр «Үүн, сайын, тапталлаах Хампабыт!» тэрилтэлэр икки ардыларыгар фестивальга "Көрөөччүгэ махтанан" Олохтоох дьаһалта уонна холбоһук кыра тэрилтэлэр кэнсиэртэрэ.

Улуу Кыайыы 80 сылын уруйдуур, Арыылаах нэһилиэгэ төрүттэммитэ 385 сылын айхаллыыр «Үүн, сайын, тапталлаах Хампабыт!» тэрилтэлэр икки ардыларыгар фестивальга "Сайда тур, үүнэ тур, чэчирээ, тапталлаах Арыылаах эбэбит!" Степан Филиппович Гоголев аатынан Хампа орто оскуолатын коллективын кэнсиэрэ

Арыылаах нэһилиэгэр аҕам саастаахтар декадалара ааспыт нэдиэлэҕэ буолан ааста. Ветераннарга тэрилтэлэр күһүҥҥү субуотунньуктары оҥордулар. Нэдиэлэни сэргэх сэрээккэннэн саҕалаатыбыт, гипсэннэн араас оҥоһуктарга, сахалыы симэх оҥоһуктарга биир дойдулаахпыт Мария Константинова кэлэн маастар кылаастары оҥордо, Хампа-Синема кинотеатрбытыгар былыргы киинэлэри көрдөрөммүт, остуол оонньууларын тэрийэммит аҕам саастаахтары аралдьытыы буолла. Декаданы түмүктүүр тэрээһиннэ "Эбээм, эһэээм оҥоһуга" диэн оҥоһук күрэҕэ буолла, минньигэс астаах, итии чэйдээх сандалы тула олорон ирэ-хоро кэпсэтэн эҕэрдэ концерды көрдүлэр уонна көрдөөх оонньууларынан, оһуохайынан күммүтүн түмүктээтибит. Нина Тимофеевна махтал тыллара: Үтүө үгэһи салҕаан. Киһи үөрүөн санаата көтөҕүллүүөн курдук сыл аайы үтүө дьыаланы салҕаан урут үлэлээбит тэрилтэбит коллектива түмсүүлээхтик Аҕа саастаах дьонугар болҕомто ууралларыттан олус үөрэбит. Быйыл 33 сылын сезоннарыгар кулууппут коллектива син биир тэрээһиннээхтик кырдьҕастарын үөрдэн дьиэлэригэр сылдьан ис сүрэхтэн эҕэрдэлээтилэр.Бырааһынньыгынан сэмэй бэлэхтэрин,минньигэс аһылыктарынан күндүлээтилэр.Саастаах дьоҥҥо туһуламмыт хамсааһыны киһи эрэ сэргиир.Маннык хамсааһын тэрилтэлэринэн барара,ыччаты кытта ыкса сибээһи олохтууллара киһини үөрдэр эрэ. Амарах санааҕытын ыһыктымаҥ,уустук кэмнэргэ дьонноох сэргэлээх буолан өлөн охтон биэриэхпит суоҕа диэн сарсыҥҥыга эрэллээхпит. Кулууп коллективыгар директор Уваровскай Я.Е.барҕа Махталбытын тиэрдэбит.Үлэҕитигэр ситиһиини,сырдык санааттан болҕомтоҕут уон оччонон эргиллиэҕэр эрэллээхпит. Чэгиэн доруобай сылдьыҥ!!! Ветераннаргыт. 2025 сыл.

Федорова (Иванова) Александра Саввична

1931-1986

          Иванова Александра Саввична Бүлүү оройуонугар Арыылаах нэһилиэгэр күн сирин көрбүтэ. Кини ийэтэ Николаева Прасковья Васильевна Хампаттан төрүттээх. Аҕата Иванов Савва Иннокентьевич, Хампа Арҕаа Өргүөт олохтооҕо. Савва Иннокентьевич бастакы кэргэнэ өлөн 6 оҕолоох, огдообо хаалан иккиһин Прасковья Васильевнаны кэргэн ылан үс оҕоломмута. Онон Ивановтар холбоон 9 оҕолоохторо. Александра аҕатынан эһэтэ Иннокентий Иванов-Баккан оҕонньор кэпсээҥҥэ киирбит күүстээх киһи этэ.

Александра үс убайдара ини-бии Трофим 1, Трофим 11 уонна Григорий Ивановтар Аҕа дойду уоттаах сэриитигэр ыҥырыллан барбыттара уонна сэрииттэн төннүбэтэхтэрэ. Үс бырааттыы Ивановтарга анаан биир дойдулахтара Хампаҕа Күтүр өтөҕөр өйдөбүнньүк бэлиэ туруорбуттара.

Александра колхозка, онтон «Орто Бүлүү» совхоз Хампатааҕы отделениятыгар үйэтин тухары ыанньыксытынан үлэлээбитэ. Үлэлии сылдьан Хампаттан төрүттээх, Бүлүү куоратыгар үөскээбит Федоров Василий Григорьевичка кэргэн тахсыбыта. Баһылай уус талааннааҕа, кини сатаабата суоҕа, саппыкыны кытта оҥороро. Ол иһин дьон сэргэ таптаан «Тутуу Бааска» диэн ааттыыллара. Элбэх оҕолоох, сүөһүлээх-астаах ыал ийэтэ сарсыарда эрдэ туран, киэһэ хойут утуйан төһөлөөх сылайара буолуой? Киирбит-тахсыбыт киһини ыалдьыты барыларын үүттээх, хойуу чээйинэн күндүлээн, сэһэргэһэн, үөрэн-көтөн атаарара. Кини хаһан да сылайарын биллэрбэккэ наар сырдыгы-кэрэни ыралыыр, олоххо тардыһыылаах кэрэ киһи этэ.

Александра Саввичнаҕа 10 оҕону төрөппүтүн, ииппитин иһин ССРС үрдүкү сэбиэтин президиумун ыйааҕынан 1977 сыллаахха кулун тутар үһүс күнүгэр «Герой ийэ» бочуоттаах аата иҥэриллибитэ. Элбэх оҕолоох ыал ийэтэ Александра Саввична 1986 сыллаахха эмискэ ыалдьан орто дойдуттан барбыта. Кэргэнэ Василий Григорьевич кини кэнниттэн уһаабатаҕа. Кинилэр олохторун оҕолоро, сиэннэрэ, хос сиэннэрэ, хос, хос сиэннэрэ салгыыллар, утум салҕанар.

 

Степанова Евдокия Харлампьевна

(1935-86)

 

Степанова Евдокия Харлампьевна Бүлүү оройуонугар Дьөккөн нэһилиэгэр күн сирин көрбүтэ. Кини ийэтэ Анна, аҕата Харлампий Николаевич Степановтар Дьөккөнтөн төрүттээхтэр. Степановтар 5 төрөппүт оҕолоохторо. Дуня игирэ аҥаара. Аҕалара Харлампий оҕолоро кыраларыгар орто дойдуттан барбыта. Дуня аҥардас ийэҕэ иитиллэн үөрэҕи ылбатаҕа.

Ийэтэ олоҕун чэпчэтэ түһээри иккистээн олоҕун оҥосторго санаммыта. Хампаттан төүуттээх, тимир ууһа Семенов Савва Семеновичка эргэ тахсыбыта. Эдэр ыал Хампаҕа көһөн кэлбиттэрэ. Дуня улаатан, эт тутан, киһи эрэ кэрэхсиир кыыһа буолбута. Кини 1959 сылга тапталлааҕын көрсөн Хампаттан төрүттээх, 1936 сыллааҕы төрүөх Осипов Василий Петровичка кэргэн тахсыбыта. Кинилэр иккиэн «Орто Бүлүү» совхоз Хампатааҕы отделениетыгар ыанньыксытынан, сүөһү көрөөччүннэн үлэлээбиттэрэ.

Үлэҕэ үчүгэй көрдөрүүлэрин иһин куруук хайҕалга, чиэскэ-бочуокка сылдьыбыттара. Дьоһун олохторун, үлэлэрин элбэх наҕараадалара туоһулууллар. Евдокия Харлампьенаҕа 11 оҕону төрөтөн, иитэн, үлэһит, үөрэхтээх ыал оҥортообутун иһин ССРС үрдүкү советын президиумун ыйааҕынан 1979 сыллаахха «Герой ийэ» бочуоттаах аата иҥэриллибитэ.

Улахан оҕолоро Вера учуутал идэлээҕэ, түөрт оҕо ийэтэ этэ, эдэр сааһыгар олохтон барбыта. Мотрена оҕуруоччут идэлээх, Томпо улууһугар олорор, 3 оҕо күн күбэй ийэтэ. Анна зоотехник үөрэхтээх, продавец-бухгалтерынан үлэлиир. Василий «Орто Бүлүү» совхозка өр кэмҥэ үлэлээбитэ, 4 оҕолоох, Хампаҕа олорор. Степан эмиэ совхозка үлэлээбитэ, уол оҕолоох, Хампаҕа олорор. Евдокия Анаабырга олорор, үлэлиир, оҕолордоох. Савва олорор, сылгыһыт. Мария Алданнааҕы медколлеһы бүтэрбитэ, Нам улууһугар олорор, балыыһаҕа медсестра, оҕолордоох. Иннокентий Хампаҕа олорор, сылгыһыт. Харлампий Хампаҕа олорор, сылгыһыт. Иллээх-эйэлээх дьиэ кэргэн дьоһун олохторун Анаабырга, Чурапчыга, Томпоҕо, Бүлүүгэ, Хампаҕа олорор 10 оҕолоро, сүүрбэттэн тахса сиэннэрэ, хос сиэннэрэ салгыыллар, Үтүө ааттарын үйэтитэллэр.

 

 

 

Осипова Татьяна Моисеевна

(1939)

Осипова Татьяна Моисеевна Тааһаҕар Тамалакааныгар төрөөбүтэ. Төрөппүт аҕата Сергеев Моисей Кузьмич, Тааһаҕартан төрүттээх. Ийэтэ Митясова Анастасия Дмитриевна, Тоҕустан төрүттээх. Таанньа бииргэ төрөөбүт икки эдьиийдээҕэ. Биирэ кыра эрдэҕинэ ыалдьан өлбүт, биирэ Бүлүүгэ оҕо дьиэтигэр иитиллибит. Аҕалара ити кэмҥэ ыалдьан өлбүут үһү. Сэрии кэмигэр дьоно эрэй бөҕөнү көрсөн үрүө-тараа баран ыһыллан хаалбыттар. Таанньаны ийэтэ аймахтарыгар Тоҕуска илдьэн биэрбит. Онтон Кулуһуннаахха ыанньыксыттыы сылдьан Евсеев Трофим Саввич диэн киһиэхэ эргэ тахсан баран кыыһын Таанньаны төттөрү ылбыт. Ийэтэ кэнники кэргэниттэн үс уолламмыта. Трофим Саввич оҕолоро кыраларыгар олох содулуттан ыарыһах буолбут. Үс кыракый бырааттарын, төрөппүт ийэтин көрүү- истии ыал улахан оҕото Таанньа дьарамай санныгар сүктэриллибитэ.

Тааньа ойор-тэбэр оҕо сааһын билбэтэҕэ, бырааттарын олохторун оҥорор киһи буолбута. Кини букатын кыра сааһыттан оҕус сиэтэн, ньирэй көрөн, ынах ыан үлэһит бастыҥа буолбута.

Татьяна Моисеевна 1958 сылга олоҕун аргыһын көрсөн, сүрэхтэринэн сөбүлэһэн, харахтарынан хайҕаһан, таптаһан Осипов Дмитрий Афанасьевичтыын ыал буолбуттара. Ийэтэ эрэйдээх бу кэмҥэ ыалдьан олохтон туораабыта. Татьяна Моисеевна үчүгэй киһиэхэ кэргэн тахсан, үс тулаайах хаалбыт быраатын, төрөппүт оҕолорун курдук таптаан, бүөбэйдэһэн, сүрэхтэрин сылааһын биэрэн ииппитттэрэ.

Дмитрий Афанасьевич Хампаттан 7 биэрэстэ тэйиччи сытар «Малгыык» диэн алааска 1927 сыллаахха төрөөбүтэ. Аҕата Осипов Афанасий Иванович Малгыыкка төрөөбүт киһи, ийэтэ Дьөккөнтөн төрүттээх Осипова (Руфова) Анастасия Игнатьевна дьиэ кэргэннэригэр иккис оҕоннон күн сирин көрбүтэ.

Былыргы кэмҥэ, дьонноро 12-тэ оҕоломмуттарыттан алтыан эрэ тыыннаах хаалан киһи хара буолбуттара. Миитэрэй эдьиийэ Марианнаны кытта баара суоҕа түөрт эрэ кылааска үөрэммитттэрэ. Бырааттарын, балтыларын үөрэттэрээри, дьонноругар көмөлөһөн олох кыра саастарыттан Сүөһү, от мас үлэтигэр улахан дьону кытта тэҥҥэ үлэлээбиттэрэ. Сэрии саҕаланарыгар Миитэрэй 14 саастааҕа, «Кыһыл хотуур» колхозка, совхозка араас үлэҕэ сылдьыбыта: мас мастаан, от-оттоон хара сарсыардаттан, киэьэ харанарыар диэри хары күүһүнэн үлэлиирэ, дьоллоох оҕо сааһы билбэккэ улааппыта.

Сэрии да кэннэ колхоз, совхоз үлэтигэр хара көлөһүнүн тоҕон, электростанцияҕа дизелиһинэн уонна элбэх сыл тракториһынан үлэлээбитэ. Кэлин рабочайдаабыта. Хампаҕа бастакы дизелист кини этэ уонна уһун кэмҥэ үрдүк күүрүүлээх уот киириэр диэри илиитин араарбакка үлэлээбитэ. Кини иллэн кэмигэр кинигэни, хаһыаты ааҕарын сөбүлүүрэ, хаһыаттан, радиоттан билбит сонуннарын дьонугар сэргэтигэр сиһилии кэпсиир идэлээҕэ. Сайынын уолаттарын илдьэ сылдьан, дьиэ кэргэн звенотун тэрийэн от бөҕөнү оттуура, хойукка диэри от охсорун тохтоппотоҕо. Дмитрий Афанасьевич иэйдэҕинэ төрөөбүт үөскээбит дойдутун, от-мас, айылҕа маанытын, кэрэтин, кэргэнин, оҕолорун таптаан, хоһуйан ыллыыра.

Кини хомоҕой тыллаах айылҕаттан бэриллибит дьикти талааннааҕа, аһара көрдөөх буолара, сытыы тылынан дьону-сэргэни күллэртиирэ. Уолаттар ыал-күүс буолан, оҕолонон-урууланан, үлэлээн хамнас, Дьокуускайынан Уус-Алданынан тарҕанан олороллор.

Татьяна Моисеевна Дмитрий Афанасьевичтыын 52 сыл сарын сарыннарыттан өйөнсөн, эйэ дэмнээх, истиҥ сыһыаннаах холобур оҥостор олоҕу олорон, 10 оҕо ийэтэ аҕата, 29 сиэн эбээтэ-эһээтэ, 15 хос сиэн хос эбээтэ, хос эһээтэ буолар үөрүүнү билбиттэрэ. Осиповтар оҕолорун кыра саастарыттан үлэҕэ-хамнаска уһуйбуттара. Онон үлэһиттэринэн дьоҥҥо-сэргэҕэ сирдэрбэт, бэйэлэрин олохторун тэринэн олороллоруттан ийэ барахсан үөрэр.

Элбэх оҕо ийэтэ Татьяна Моисеевна 1977 сыллаахха «Герой ийэ» үрдүк аатын ылар чиэскэ тиксибитэ.

 

Ноговицына Марина Павловна

(1939-2018)

Ноговицына Марина Павловна Ньурба улууһун Тыалыкытыгар күн сирин көрбүтэ. Кини дьоно колхозтаахтар: ийэтэ ыанньыксыт, аҕата тракторист этилэр. Марыына, дьоно эрдэ өлөн тулаайах хаалан сэрии аас-туор, аччык олоҕун этинэн-хаанынан билбитэ. Ийэ-а5а сылаас тапталын билбэккэ оҕо сааһыттан ыарахан үлэҕэ эриллэн улааппыта.

          Кини 1959 сыллаахха Дьокуускайга арыы сыаҕын маастарын үөрэҕин бүтэрбитэ. Онтон дойдутугар Ньурбаҕа ананан үлэлии сырыттаҕына, Алтайга үүт технологын үөрэҕэр ыыппыттара. Үөрэнэ сылдьан олоҕун аргыһын көрсөн 24 саастаах Семенов Иван Васильевичтыын ыал буолбута. Технолог үөрэҕин бүтэрэн, 1963 сыллаахха кэргэнинээн Бүлүү оройуонугар «Орто Бүлүү» совхозка үлэҕэ ананан кэлбиттэрэ. Ол кэмнэргэ үүт собуота аһары үлэлээх этэ: биэс нэһилиэк үүтүн Хампаҕа аҕалан астыыллара.

Марина Павловна Хампатааҕы үүт сыаҕар 1963-92 с.с. маастарынан үлэлээбитэ. Кини таһаарыылаах күүстээх үлэтэ элбэх грамоталарынан, махтал суруктарынан, Саха АССР үрдүку сэбиэтин президиумун грамотатынан бэлиэтэммитэ. Марина Павловна эдэр сэнэх эрдэҕинэ күүстээҕин, бүтүөннээх үүтү, дьааһыктаах арыыны киһилээбэккэ көтөҕөрүн үөлээннээхтэрэ сөҕөллөрө. Хаһаайка быҕыытынан дэлэй, минньигэс астааҕын, барыанньатын арааһа элбэҕин кэпсииллэрэ. Кини дьүөгэлэрин көннөрү да күннэргэ ыҥыран, биэдэрэннэн ас-үөл, бааҕынан бэрэски буһаран, үөрэ-көтө чээйдэтэрэ, оҕолоругар ким да иннинэ саҥа, сонун астары бэлэмниирэ, торт арааһын оҥороро. Кэргэнэ Иван Васильевич совхозка эти, үүтү тутааччыннан таһаарыылаахтык үлэлээбитэ, олохтоох сэбиэккэ хас да быыбарга дьон-сэргэ итэҕэлин ылан, дьокутаатынан талыллыбыта. Иллэн кэмигэр уһанар идэлээҕэ. Дьиэтин иһигэр уһанар хостооҕо. Онно дьиэ кыра сээкэйин оҥороро. Кини уолаттарын булка уһуйбута, оҕолор аҕаларын туйаҕын хатаран бары булчуттар.

Марина Павловна кэргэнинээн, Иван Васильевичтыын 11 оҕоломмуттара. Элбэх оҕону төрөтөн, иитэн дьон оҥортообутун иһин Марина Павловнаҕа ССРС үрдүкү сэбиэтин ыйааҕынан 1980 сыллаахха бэс ыйын 30 күнүгэр «Герой ийэ» бочуоттаах аата иҥэриллибитэ. Кинилэр оҕолоро бэйэлэрэ ыал ийэтэ-а5ата буолан 32 сиэни, 28 хос сиэннэри, хос, хос сиэннэри бэлэхтээтилэр.

Дойдуга буолбут ыһыллыы тоҕуллуу кэмигэр Семеновтар «Собуот» диэн бааһынай хаһаайыстыба тэриммиттэрэ. Салайааччыннан уоллара Николай Иванович үлэлээбитэ. Улахан уол Василий 6 оҕо аҕата, хас да сиэн эһэтэ, улахан кыыс Екатерина эмчит идэлээх, Дьокуускай куоракка олорор. Үһүс оҕо Семен Хампаҕа МПЧ-4 караул начальнига, 5 оҕо тапталлаах аҕата, минньигэс сиэннэр эһээлэрэ. Кинилэр кыыстара Мотрена көмүс куоластаах «Бүлүү күөрэгэйэ», Дьокуускайга опера уонна балет театрын солиската. Марианна омук тылын учуутала, Бүлүүтээҕи Г.И.Чиряев аатынан орто оскуолаҕа үлэлиир. Иван уонна Ньургун эдэр саастарыгар олохтон барбыттара. Прокопий предприниматель. Николай «Туймаада нефть» АЗС оператора, Светлана Бүлүүтээҕи киин балыыһа медсестрата, Петр ЖКХ Хампатааҕы учаастагар оператор, Илья инженер механик.

Элбэх оҕо аҕата Иван Васильевич 1999 сыл олохтон барбыта. Ыал ытык ийэтэ Марина Павловна элбэх оҕо уостубат тапталларыгар уйдаран, элбэх сиэн ытыктабылын сылааһыгар бигэнэн, кинилэр ситиһиилэринэн кынаттанан хос сиэннэрин көрөн кырдьар сааһыгар өлбүтэ.